Đồng chí Tổng Bí thư Hà Huy Tập là một trong những nhà lãnh đạo, nhà lý luận xuất sắc của Đảng ta, người con ưu tú của quê hương Hà Tĩnh. Tài năng và sự cống hiến to lớn, phẩm chất chính trị kiên trung, đức hy sinh cao cả của đồng chí đã để lại cho Đảng và nhân dân ta một tấm gương của người chiến sĩ cộng sản anh dũng, bất khuất, chí công vô tư, trọn đời vì dân, vì nước.
Đồng chí Hà Huy Tập thuộc lớp cán bộ tiền bối tiêu biểu của Đảng ta, là một trong số ít đồng chí được đào tạo tại Trường Đại học Phương Đông của Quốc tế Cộng sản. Sau Cao trào 1930 - 1931 và Xô Viết Nghệ - Tĩnh, cách mạng Việt Nam lâm vào thoái trào, đồng chí được Quốc tế Cộng sản cử về nước để khôi phục phong trào cách mạng. Đồng chí đã đưa ra những chủ trương đúng đắn trong thời kỳ vận động dân chủ (1936 - 1939). Cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí Hà Huy Tập trải qua 15 năm, trong đó có gần 2 năm làm Tổng Bí thư của Đảng (từ tháng 10/1936 đến tháng 3/1938). Đồng chí Hà Huy Tập đã cùng với tập thể Ban Chấp hành Trung ương chèo lái con thuyền cách mạng nước ta vượt qua phong ba, bão táp, đưa sự nghiệp cách mạng của Đảng tiến lên. Trong quá trình hoạt động và trên cương vị Tổng Bí thư của Đảng, đồng chí Hà Huy Tập đã cống hiến trọn đời mình cho sự nghiệp cách mạng và có nhiều đóng góp to lớn đối với Đảng, với quê hương, đất nước.
Đồng chí Hà Huy Tập sinh ngày 24/4/1906, trong một gia đình nhà Nho nghèo tại làng Kim Nặc, tổng Thổ Ngọa, nay là xã Cẩm Hưng, tỉnh Hà Tĩnh. Thân phụ đồng chí Hà Huy Tập là ông Hà Huy Tương, đỗ cử nhân nhưng không theo con đường làm quan mà ở quê dạy học và làm thuốc. Thân mẫu là bà Nguyễn Thị Lộc, một nông dân cần cù, chất phác, cả cuộc đời gắn bó với đồng quê. Ông Hà Huy Tương và bà Nguyễn Thị Lộc sinh được năm người con, ba trai, hai gái. Đồng chí Hà Huy Tập là người con thứ hai của gia đình.
Từ năm 1912 đến năm 1914 Hà Huy Tập được cha kèm cặp học chữ Hán tại nhà. Năm 1915, anh bắt đầu theo học Trường sơ học ở Tổng Thổ Ngọa. Tháng 9/1917, anh ra tỉnh lỵ Hà Tĩnh học Trường Kiêm bị Pháp - Việt. Năm 1919, nhà trường mở đợt thi tuyển những học sinh giỏi để xét cấp học bổng, đồng chí Hà Huy Tập thi đỗ và được đặc cách vào thẳng trường Quốc học Huế. Năm 1923, anh tốt nghiệp trường Quốc học Huế với tấm bằng hạng ưu và được bổ nhiệm về dạy tại trường Tiểu học Pháp - Việt, thị trấn Nha Trang. Trong thời gian dạy học ở Nha Trang, Hà Huy Tập đã đem kiến thức và lòng nhiệt tình truyền dạy cho học sinh. Những bài giảng của Anh đã có tác động lớn tới các em về tình yêu nước, thương nòi, căm thù bọn vua quan phong kiến. Năm 1925 anh chuyển về Trường Tiểu học Cao Xuân Dục, thành phố Vinh (nay là phường Thành Vinh, tỉnh Nghệ An). Là một giáo viên cương trực, thẳng thắn, Hà Huy Tập luôn đả kích những hành động sai trái của bọn thực dân, phong kiến, đứng về phe những người nghèo khổ và bênh vực cho họ. Anh chủ trương đoàn kết các giáo viên lại để bày tỏ thái độ chống các quy định độc đoán, sai trái của nhà trường đối với giáo viên và học sinh. Thái độ bất phục tùng của Anh đã làm cho nhà cầm quyền và hiệu trưởng nhà trường tức giận, chúng luôn tìm cách gạt anh ra khỏi danh sách nâng lương cho giáo viên; viên quan đứng đầu tỉnh còn đe dọa sẽ cách chức giáo viên của Hà Huy Tập.
Ngày 16/01/1928, Hà Huy Tập kết hôn với Nguyễn Thị Giáo là học sinh trường Đồng Khánh (Huế) giác ngộ cách mạng, vào Sài Gòn hoạt động trong tổ chức Việt Nam Cách mạng Đảng ở Nam kỳ. Hà Huy Tập và Nguyễn Thị Giáo sinh được một người con gái tên là Hà Thị Thúy Hồng. Khoảng năm 1934, bà Nguyễn Thị Giáo cùng con gái từ Hà Tĩnh vào Huế, Sài Gòn sống một thời gian rồi xuống Cần Thơ, sau đó lại lên Sài Gòn. Sau khi đồng chí Hà Huy Tập bị bắt, bà Giáo kết duyên với người chồng thứ hai tên là Tạ Phước Lai ở Sài Gòn, sinh thêm 3 người em chung mẹ khác cha với bà Hồng, hiện nay đều sống tại Mỹ. Bà Giáo mất năm 1997 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Người con gái duy nhất của đồng chí Hà Huy Tập từ thuở nhỏ được cha dượng coi như con đẻ, cho học xong chương trình Diplome trường Pháp - Việt. Sau Cách mạng tháng Tám, bà làm giáo viên tiểu học tại trường Chi Lăng, rồi xây dựng gia đình với ông Bùi Quang Hiên. Ông Hiên đã từng tham gia Việt Minh chống Pháp tại vùng Chiến khu Đ, sau năm 1954, ông ở lại miền Nam và hoạt động rồi bị tù đày ở Côn Đảo suốt 10 năm. Năm 1965 ra tù, ông về hoạt động ở Sài Gòn và mất 1988. Ông bà có 3 người con gái là Hồng Anh, Hồng Liên và Hồng Vân. Bà Hồng qua đời tại Thành phố Hồ Chí Minh vào ngày 22/12/2011./.